Британската влада треба поактивно да обезбедува поврат за даночните обврзници кога јавно финансирани истражувања ќе прераснат во успешни технолошки компании, смета Комисијата за јавни сметки во британскиот парламент.

Во нов извештај, пратениците ја повикуваат организацијата UK Research and Innovation, позната како UKRI, да разгледа почесто преземање сопственички удел во фирмите што добиваат јавна поддршка. Наместо поддршката да се сведува само на грантови, ваквиот модел би ѝ овозможил на државата да учествува во идната вредност на компаниите создадени врз основа на истражувања финансирани со јавни пари.

Според британското Министерство за наука, иновации и технологија, универзитетите во Обединетото Кралство создаваат повеќе компании произлезени од истражувања и повеќе патенти по вложена фунта во споредба со американските универзитети. Сепак, земјата послабо ја претвора оваа научна и технолошка активност во комерцијален успех.

Британските стартапи и натаму имаат тешкотии да привлечат капитал за раст без да се преселат во странство, а универзитетите имаат нерамномерен успех во искористувањето на интелектуалната сопственост. UKRI досега избегнувал построги услови за финансирање, со образложение дека тие би можеле да го отежнат развојот на компаниите.

Комисијата бара UKRI да ги преиспита стандардните услови за доделување средства и да утврди во кои случаи е оправдано државата да стекне удел. Таа исто така бара Министерството да мери дали различните програми навистина им помагаат на домашните компании да растат, наместо успехот да се оценува само според износот на распределени средства.

Извештајот укажува и на регионалната распределба на финансирањето. Лондон, Југоисточна Англија и Источна Англија и понатаму добиваат половина од средствата на UKRI. Уделот на северните региони пораснал од 12 на 20 проценти во последните пет години, но сè уште нема конкретни регионални цели.

Пратениците критикуваат и неколку проблематични проекти. Надградбата на воздушна лабораторија била откажана откако биле потрошени 46 милиони фунти од вкупно планираните 49 милиони. Дополнително, се очекува 13-месечен јаз меѓу исклучувањето на националниот суперкомпјутер ARCHER2 и пуштањето во употреба на неговата замена.